Όταν λέμε ότι ένα μήλο είναι κόκκινο ή ένα φύλλο πράσινο, είναι σαν να θεωρούμε ότι το χρώμα βρίσκεται πάνω στο αντικείμενο, σαν μια μόνιμη ιδιότητά του.
Στην πραγματικότητα, αυτό που βλέπουμε ως χρώμα προκύπτει από την αλληλεπίδραση του φωτός με την επιφάνεια ενός αντικειμένου και από τον τρόπο με τον οποίο το οπτικό μας σύστημα επεξεργάζεται το φως που φτάνει στα μάτια μας. Οι ιδιότητες της επιφάνειας έχουν σημασία, αλλά δεν καθορίζουν μόνες τους την τελική εντύπωση.
Και αυτό έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη γραφιστική.
Το ίδιο αντικείμενο, διαφορετικό χρώμα;
Ένα λευκό αντικείμενο μπορεί να φαίνεται ελαφρώς κίτρινο κάτω από θερμό φωτισμό και πιο ψυχρό κάτω από διαφορετικές συνθήκες φωτισμού. Το αντικείμενο δεν άλλαξε. Άλλαξε το φως που το φωτίζει.
Ο εγκέφαλός μας προσπαθεί να ερμηνεύσει αυτές τις αλλαγές, ώστε να αναγνωρίζουμε σχετικά σταθερά τα χρώματα των αντικειμένων. Αυτή η διαδικασία ονομάζεται χρωματική σταθερότητα (color constancy). Δεν είναι όμως τέλεια και επηρεάζεται από τις συνθήκες και το περιβάλλον στο οποίο βλέπουμε κάτι.
Υπάρχει, όμως, και κάτι ακόμη πιο ενδιαφέρον: δεν επηρεάζει το χρώμα μόνο το φως, αλλά και τα υπόλοιπα χρώματα που βρίσκονται γύρω του.
Το χρώμα αλλάζει όταν αλλάζει το περιβάλλον του
Φαντάσου ένα μικρό γκρι τετράγωνο πάνω σε λευκό φόντο. Τώρα τοποθέτησέ το πάνω σε ένα μαύρο φόντο και, στη συνέχεια, πάνω σε ένα έντονα χρωματισμένο.
Το τετράγωνο παραμένει ακριβώς το ίδιο. Οι χρωματικές του τιμές δεν έχουν αλλάξει. Ωστόσο, μπορεί να σου φαίνεται πιο φωτεινό, πιο σκούρο ή να αποκτά διαφορετική οπτική αίσθηση, ανάλογα με το περιβάλλον του.
Αυτό σχετίζεται με τη χρωματική αντίθεση και τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε ένα χρώμα σε σχέση με τα γειτονικά του.
Δεν βλέπουμε τα χρώματα απομονωμένα. Τα βλέπουμε μέσα σε ένα σύνολο, όπου κάθε χρώμα επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τα υπόλοιπα.
Τι σημαίνει αυτό για τον γραφίστα;
Στη γραφιστική, ένα χρώμα σπάνια υπάρχει μόνο του. Συνυπάρχει με φόντα, εικόνες, τυπογραφία και άλλα χρώματα, τα οποία διαμορφώνουν τη συνολική οπτική εμπειρία.
Γι' αυτό, όταν επιλέγεις μια χρωματική παλέτα, δεν αρκεί να κοιτάξεις τα δείγματα μεμονωμένα και να αποφασίσεις ποια σου αρέσουν περισσότερο. Χρειάζεται να τα δεις μέσα στη σύνθεση στην οποία πρόκειται να χρησιμοποιηθούν.
Ένα χρώμα που φαίνεται ισορροπημένο σε ένα δείγμα μπορεί να κυριαρχεί υπερβολικά όταν καλύπτει μεγάλο μέρος μιας επιφάνειας. Μια απόχρωση που φαίνεται έντονη μόνη της μπορεί να λειτουργεί πολύ πιο διακριτικά δίπλα σε ένα ισχυρότερο χρώμα.
Και φυσικά, η εμφάνιση του χρώματος στην οθόνη δεν ταυτίζεται πάντα με το αποτέλεσμα της εκτύπωσης, καθώς οι οθόνες εκπέμπουν φως, ενώ οι εκτυπώσεις βασίζονται σε μελάνια και στην ανάκλαση του φωτός από το χαρτί.
Δες το χρώμα διαφορετικά
Την επόμενη φορά που θα επιλέξεις ένα χρώμα για μια σύνθεση, δοκίμασε κάτι απλό: μην κοιτάξεις μόνο το ίδιο το χρώμα. Παρατήρησε τι συμβαίνει όταν αλλάζεις το φόντο, τα γειτονικά χρώματα ή την έκταση που καταλαμβάνει στη σύνθεση.
Μπορεί να εκπλαγείς από το πόσο διαφορετικά λειτουργεί.
Γιατί στη γραφιστική το ζητούμενο δεν είναι απλώς να επιλέξεις ένα ωραίο χρώμα. Είναι να καταλάβεις πώς λειτουργεί αυτό το χρώμα μέσα στο σύνολο.
Και αυτή είναι μια από τις πιο σημαντικές αρχές του σχεδιασμού: δεν αρκεί να εξετάζεις τα στοιχεία μεμονωμένα. Χρειάζεται να βλέπεις και τη μεταξύ τους σχέση.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου